Wat zijn de ecologische effecten van ontmanteling van windparken op zee?
De eerste Nederlandse windparken op zee naderen het einde van hun levensduur. Dat wil zeggen dat de turbines - volgens de huidige beleidsvoorschriften - volledig verwijderd moeten worden. Maar wat gebeurt er met de natuur als deze parken worden afgebroken? Daarover is nog weinig bekend. Een recent stageonderzoek heeft de ecologische effecten van verschillende ontmantelingsscenario’s op een rij gezet. Wat zijn bijvoorbeeld de gevolgen van volledige verwijdering van funderingen afgezet tegen de gevolgen van gedeeltelijke verwijdering, dat wil zeggen met behoud van steenbestortingen?
Ondanks het gebrek aan kennis op veel punten zijn er voorzichtig conclusies te trekken. De belangrijkste: ontmanteling veroorzaakt vooral tijdelijke verstoringen, zoals onderwatergeluid, bodemverstoring en verstoring door extra scheepvaart. De effecten lijken over het algemeen kleiner dan tijdens de bouw- en exploitatiefase van windparken, maar zijn sterk afhankelijk van de gekozen techniek, het seizoen en de aanwezigheid van andere activiteiten op zee. Ook verschillen de effecten per diersoort die in en rond de parken leeft of aanwezig is. De studie keek onder meer naar de gevolgen voor vogels, vleermuizen, zeezoogdieren en bodemleven.
Oorspronkelijke zeebodem versus kunstmatige riffen
Om tot een onderbouwd voorschrift voor decommissioning te komen is inzicht nodig in de mate van verstoring (als onderdeel van de KEC-berekeningen). Daarnaast is kennis nodig over de mogelijkheid van herstel van de oorspronkelijke zandige Noordzeebodem dan wel behoud van kunstmatige rifgemeenschappen die zich rond funderingen hebben ontwikkeld. Volledige verwijdering van windparken biedt kansen voor herstel van natuurlijke zandbodemhabitats, terwijl het laten liggen van steenbestortingen bestaande rifgemeenschappen in stand houdt.
Het literatuuronderzoek laat ook zien dat er nog veel data en kennis ontbreekt. Zo is weinig bekend over de ecologische situatie vlak voor ontmanteling en over de snelheid waarmee ecosystemen zich daarna herstellen. Daarnaast kunnen effecten zich opstapelen wanneer meerdere windparken tegelijkertijd worden ontmanteld of wanneer ontmanteling samenvalt met andere activiteiten op de Noordzee.
Ontmanteling meenemen in KEC en MER
Het onderzoek adviseert onder meer om locatiespecifiek beleid te maken voor volledige of gedeeltelijke ontmanteling. Daarnaast is het advies om ontmanteling als aparte fase op te nemen in KEC-beoordelingen en milieueffectrapportages, om vooraf ecologische nulmetingen uit te voeren en herstel na ontmanteling langdurig te monitoren. De komende ontmantelingen bieden een kans om kennis op te bouwen en toekomstige keuzes beter te onderbouwen.
Meer info
Zie het rapport Ecological Effects of Offshore Wind Farm Decommissioning within the KEC Framework in the Netherlands (pdf, 2.1 MB) op het Noordzeeloket.