Succesvol zenderonderzoek: meer inzicht in gedrag zeehonden in de Noordzee
In het voor- en najaar van 2025 hebben onderzoekers van Wageningen Marine Research, in opdracht van Wozep, bij Den Helder 28 zeehonden voorzien van een GPS-zender. Alle zenders hebben data van het gedrag en de verspreiding van de gewone zeehond in de Noordzee en Waddenzee verzameld, wat ook het doel van het onderzoek was. In vervolgstudies zullen deze gegevens worden geanalyseerd en geïntegreerd in verspreidingskaarten van zeehonden. Deze kaarten kunnen breed worden toegepast om de invloed van veranderingen in de Noordzee op populatieniveau te beoordelen.
De onderzoekers hebben de zenders aangebracht op zowel mannelijke als vrouwelijke dieren, verdeeld over verschillende leeftijdsgroepen: volwassen dieren, jongvolwassen en jonge zeehonden. Het onderzoek laat zien dat zeehonden grotere afstanden afleggen dan tot nu toe werd aangenomen. Daarnaast blijkt dat sommige dieren windparken bezoeken en mogelijk gebruiken als foerageergebied. Ook lijken er verschillen in individueel gedrag te bestaan tussen de diverse leeftijdscategorieën; verdere analyse van de data kan hierover uitsluitsel geven.
Achteruitgang van de populatie
Aanleiding voor het onderzoek is dat de populatiegroei van de gewone zeehond de afgelopen jaren is gestagneerd en recent zelfs een achteruitgang laat zien. Tegelijkertijd wordt het leefgebied van deze zeezoogdiersoort steeds intensiever gebruikt voor menselijke activiteiten, zoals de aanleg van windparken en de toegenomen vaarbewegingen.
Wozep richt zich op het beoordelen van de mogelijke effecten van windenergie op zee, op onder andere zeehonden. Hiervoor is actuele kennis over hun verspreiding en gedrag essentieel. Bestaande gegevens over gebruik van de Noordzee door gewone zeehonden waren grotendeels verouderd – de laatste zendergegevens waren verzameld in 2019. Daarnaast ontbrak informatie over het bewegingspatronen van jonge dieren, terwijl deze groep mogelijk het meest kwetsbaar is binnen de populatie.
Betere inschatting van effecten
De resultaten van dit onderzoek krijgen een plek in meerdere vervolgstudies. Zo actualiseren we binnen een opdracht van het KEC (Kader Ecologie en Cumulatie) de bestaande zeehonden-verspreidingskaart aan de hand van deze nieuwe gegevens. Hierdoor kunnen de effecten van bestaande en toekomstige windparken op zee op de zeehondenpopulatie met meer precisie worden berekend. Daarnaast zullen we in een vervolgstudie het foerageergedrag van de dieren binnen en buiten de windparken laten onderzoeken, waarbij we ook kijken naar verschillen in geslacht en leeftijd. Ook worden de verzamelde data verwerkt in een vernieuwd habitatmodel, dat het vóórkomen van zeehonden op rustgebieden koppelt aan de kwaliteit van het leefgebied.
Belang van data
Deze studie benadrukt het belang van actuele en gedetailleerde gegevens in een snel veranderende Noordzee; wat is de habitatkwaliteit van deze veranderende Noordzee voor zeehonden? In de toekomst kan aanvullend zenderonderzoek, bijvoorbeeld op locaties waar data van vóór de bouw van windparken beschikbaar is, worden ingezet om het gedrag van zeehonden te volgen en te begrijpen hoe de dieren zich gedragen vóór, tijdens en na de bouw, dus in de operationele fase, van een windpark.
Meer lezen?
Het rapport Final report harbour seal tagging campaign 2025 (pdf, 5.1 MB) is te vinden op het Noordzeeloket.