MOSWOZ heeft nieuw beoordelingskader voor ruimtelijke ordening

Beoordeling vooraf

Schouten vertelt dat het beoordelingskader een hulpmiddel is om de risico’s van plannen en maatregelen vooraf op een gestructureerde manier te kunnen beoordelen. ‘Dat kan een plan zijn om een windpark of gasplatform te bouwen, of bijvoorbeeld om schelpdieren te kweken.’ Baetens voegt hieraan toe dat beoordelingen zelf niet nieuw zijn. ‘Wel kunnen we met het beoordelingskader nu duidelijker onderbouwen waarom we een bepaalde beoordeling geven.’

Maatregelen achteraf

Het beoordelingskader is dus belangrijk voor de scheepvaartveiligheid voordat een plan is uitgevoerd. Daarna zijn maatregelen nodig op het niveau van de uitvoering. Voorbeelden van deze maatregelen zijn Vessel Traffic Monitoring (VTMon), waarmee afwijkend gedrag van schepen snel kan worden opgespoord, en de inzet van noodhulpslepers (ERTV’s) wanneer een schip in problemen raakt.

Drie thema’s voor ruimtelijke ordening

Het kader is opgebouwd rond drie thema’s op het gebied van ruimtelijke ordening. Het eerste thema is vrijheid van navigatie. Hebben schepen genoeg ruimte en routemogelijkheden? Het tweede thema is voorspelbare ruimte en infrastructuur. Is de omgeving op de Noordzee overzichtelijk? Het derde thema is ruimtelijk-fysieke vergevingsgezindheid. Komen schepen bij een incident snel in gevaar of valt dat mee? Zijn er bijvoorbeeld kabels, pijpleidingen en windturbines in de buurt?

Het veiligheidsrisico in beeld krijgen

Voor elk thema wordt beoordeeld hoe groot de gevolgen zijn van een ongewenste situatie, zoals een aanvaring of een scheepsbrand. Daarbij worden twee grote vragen beantwoord: hoe waarschijnlijk is het dat de ongewenste situatie ontstaat, en hoe ernstig zijn de gevolgen als dat gebeurt? Zo ontstaat een beeld van het veiligheidsrisico.

Getest aan de hand van casussen

Met het beoordelingskader kan het MOSWOZ-team verschillende casussen met elkaar vergelijken. ‘Stel: je bouwt ergens wel of juist geen windpark, hoe groot is dan het verschil in scheepvaartveiligheid in dat gebied?’, licht Baetens toe. ‘We hebben het beoordelingskader getest voor het programma Noordzee 2028-2033, dat nu wordt ontwikkeld.’

Schouten: ‘We hebben zes casussen met elkaar vergeleken, elk met een eigen combinatie van kavels voor windparken. Tussen sommige casussen vonden we een verschil in risico’s voor de scheepvaart. Zeevarenden bevestigden die uitkomst in latere expertsessies. De uitkomsten van het beoordelingskader bleken goed aan te sluiten bij de praktijkervaring van zeevarenden. Dat geeft ons het vertrouwen dat het kader relevante verschillen tussen casussen zichtbaar maakt.’

Beoordelingskader legt stevige basis

Schouten zou het beoordelingskader graag verder willen uitbouwen. ‘Met dit beoordelingskader hebben we een gestructureerde methode om de effecten van ruimtelijke keuzes op de scheepvaartveiligheid duidelijk te maken. Tegelijkertijd is het voor een complete beoordeling van de scheepvaartveiligheid wenselijk om ook rekening te houden met andere aspecten, zoals menselijk handelen, technische storingen en weersomstandigheden.’ Baetens vult aan: ‘Al is de ruimte op zee nog zo veilig ingericht, er blijven altijd risico’s.’