CO2-opslag

Te veel CO₂ in de lucht, vooral door zware industrie

CO₂ is een broeikasgas. Het gas is noodzakelijk om op aarde te kunnen leven, maar te veel CO₂ draagt bij aan de opwarming van de aarde en zorgt zo voor klimaatverandering. Vooral bedrijven in de zware industrie stoten relatief veel CO₂ uit, zoals chemische fabrieken, olieraffinaderijen en staalfabrieken.

Het is lastig om de productieprocessen van deze bedrijven te verduurzamen, zodat ze minder CO₂ uitstoten. Dat komt omdat de technieken hiervoor nog niet bestaan of niet goed werken. CO₂ afvangen en opslaan is daarom een belangrijke tussenstap op weg naar een klimaatneutrale industrie.

CO₂​​​​​​​ opslaan onder de Noordzee

Nederland en de Europese Unie (EU) willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Dat betekent dat er niet meer broeikasgassen worden uitgestoten dan dat ze opnemen. Een van de manieren om dit te bereiken, is CO₂ opslaan onder de Noordzee-opslag onder de Noordzee.

Om dat doel te bereiken zijn er verschillende maatregelen ontwikkeld. Naast energiebesparing, elektrificatie en waterstof speelt CO₂-opslag ook een belangrijke rol. Dit heet ook wel Carbon Capture and Storage (CCS). Hierbij wordt CO₂ afgevangen van de industriële bedrijven. Daarna gaat die via leidingen of per boot richting de kust en wordt die opgeslagen in lege gasvelden diep onder de Noordzee.

Deze gasvelden bieden ruimte voor grote hoeveelheden CO₂. Doordat de CO₂ daar veilig wordt opgeslagen, komt die niet in de lucht. Zo helpt CO₂ opslaan om de klimaatdoelen te halen. De overheid wil alleen CO₂​​​​​​​ opslaan onder de Noordzee. Er zijn geen plannen CO₂ op land op te slaan.

Voorbeelden van CO₂-opslag-projecten

Op dit moment zijn er verschillende projecten, waarin bedrijven hun CO₂ afvangen en opslaan:

• Het Porthos-project, waarbij CO₂ vanuit de Rotterdamse industrie in een leeg gasveld onder de Noordzee wordt opgeslagen. In totaal zal Porthos ongeveer 37 megaton CO₂ opslaan. Dat is 15 jaar lang, ongeveer 2,5 megaton CO₂ per jaar. Het Porthos-systeem wordt nu gebouwd, naar verwachting is het in 2026 klaar.
• Het initiatief Aramis, waarbij bedrijven vanuit heel Nederland CO₂ zullen opslaan in meerdere gasvelden onder de Noordzee. Het is de bedoeling dat de leidingen van Aramis 22 megaton CO₂ per jaar vervoeren naar lege gasvelden onder de Noordzee. Aramis start naar verwachting in 2030.
• In het Delta Rhine Corridor-project werkt Nederland samen met Duitsland. Hierin leggen verschillende bedrijven pijpleidingen aan voor het verplaatsen van onder andere CO₂ om op te slaan in Aramis.
• Northern Lights is een CO₂-opslag-project in Noorwegen. Waarin 0,8 megaton CO₂ per jaar van het Nederlandse bedrijf Yara Sluiskil onder de Noorse zeebodem wordt opgeslagen. Dit gebeurt vanaf 2026 15 jaar lang.

Hergebruik van CO₂ helpt ook met halen klimaatdoelen

Naast opslaan kan CO₂ ook opnieuw gebruikt worden. Dit heet ook wel Carbon Capture and Utilisation (CCU). De CO₂ kan hergebruikt worden voor verschillende dingen:

• bouwmaterialen;
• chemische productieprocessen;
• als brandstof;
• eiwit voor in veevoer;
• in kassen, waar planten groeien door de CO₂.

Zo levert de industrie in het Botlekgebied CO₂ aan tuinbouwbedrijven in het Westland. Ook levert een afvalverbrander in Duiven CO₂ aan tuinbouwbedrijven in Oost-Nederland.

Overheid helpt bedrijven met CO₂-opslag en hergebruik

• Met subsidies voor CO₂-opslag of -hergebruik, zoals de Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE+).
• Met het verkrijgen van vergunningen.
• Via het Nationaal Groeifonds krijgen tuin- en akkerbouwers hulp bij het verduurzamen van hun productieprocessen. Daar is het afvangen, opslaan en hergebruik van CO₂ onderdeel van.
• Staatsdeelnemingen zoals de Gasunie en het Havenbedrijf Rotterdam werken mee aan het opbouwen van de infrastructuur de nodig is voor het opslaan of hergebruiken van CO₂.

Risico’s van CO₂-opslag en -hergebruik

CO₂ komt van nature voor in de lucht en is niet giftig. In grote hoeveelheden kan het gas gevaarlijk zijn, omdat het door zijn gewicht zuurstof verdringt. De kans dat CO₂ ontsnapt uit lege gasvelden is heel erg klein. In deze velden heeft namelijk miljoenen jaren aardgas gezeten, zonder dat het in de lucht kwam.

De buizen waarin CO₂ wordt vervoerd, moeten aan strenge veiligheidseisen voldoen. Zodat lekkage niet mogelijk is. Ook worden deze transportbuizen regelmatig gecontroleerd door onafhankelijke partijen.

Vergunningen nodig voor transport en opslag van CO₂

Voor transport en opslag van CO₂ zijn vergunningen nodig met strenge veiligheidseisen. Deze eisen staan in de Mijnbouwwet. Het Staatstoezicht op de Mijnen houdt toezicht op de naleving van de Mijnbouwwet.

Overheid onderzoekt techniek om CO₂ uit de lucht halen

Naast CO₂ afvangen bij bedrijven wordt er ook gewerkt aan een techniek om CO₂ rechtstreeks uit de lucht te verwijderen. Dit heet koolstofverwijdering. Deze techniek is nog volop in ontwikkeling. De overheid onderzoekt hoe deze ontwikkeling in de toekomst kan bijdragen aan het behalen van de Nederlandse klimaatdoelen.