Nieuwsflits april 2026
Beste lezer,
Afgelopen maart kwamen onderzoekers, beleidsmakers, betrokkenen vanuit NGO’s en de windsector samen tijdens de jaarlijks MONS-Wozep-Kennisdag in Naturalis. Een dag van kennisuitwisseling en interactie, waarin lopend en toekomstig onderzoek centraal stond en duidelijk werd hoe breed en divers het kennislandschap rond windenergie op zee inmiddels is. Het is dit jaar 10 jaar geleden dat Wozep is gestart. Met gepaste trots nam het Wozep-team die dag de felicitaties voor het jubileum in ontvangst van Joost Vermeulen van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, onze opdrachtgever. De presentaties van de Kennisdag zijn beschikbaar via het Noordzeeloket; het nieuwsbericht op dit loket geeft een korte terugblik op de dag.
We vieren ons jubileum en zetten ons werk met de hoogst mogelijke snelheid voort: kennis groeit maar er zijn nog belangrijke kennisleemtes. In deze nieuwsflits een blik op enkele projecten. Twee onderzoeken die we uitlichten richten zich op de bruinvis, de meest voorkomende walvisachtige in de Nederlandse Noordzee. Het ene artikel gaat over langlopend onderzoek met akoestische meetnetwerken. Hiermee wordt onderzocht wat onderwatergeluid van windparken – zowel tijdens de bouw als in de gebruiksfase - betekent voor hun leefgebied. Het andere artikel geeft aandacht aan een pilotproject; voor het eerst zijn individuele bruinvissen gezenderd en gevolgd op de Nederlandse Noordzee. Dat biedt nieuwe inzichten in verplaatsingen, gedrag en gebiedsgebruik van deze zeezoogdiersoort.
Daarnaast lees je in deze nieuwsflits over vleermuizen en een onderzoek naar een nieuwe methodiek om aanvaringsslachtoffers bij offshore windparken realistischer te kunnen inschatten. Tot slot kijken we vooruit met een update over een startend, meerjarig onderzoek naar vogelmodellen, waarmee effecten van offshore windparken op kust- en zeevogels stap voor stap beter in beeld worden gebracht.
Ingeborg van Splunder
Programmamanager Wozep
Inzicht in de effecten van windparken op de leefomgeving van de bruinvis door akoestische meetnetwerken
Met de bouw van windparken verandert het leefgebied van de bruinvis in de Noordzee. Door de bouwwerkzaamheden veranderen de eigenschappen en niveaus van het geluid onder water, iets waar de bruinvis gevoelig voor is. Mogelijk verandert ook het voedselaanbod in en rond de parken tijdens de operationele fase. In opdracht van Wozep doen WaterProof en Wageningen Marine Research (WMR) sinds 2019 onderzoek met lange-termijn akoestische meetnetwerken om de effecten van de ontwikkeling van windparken op walvisachtigen te onderzoeken. Dit jaar eindigt een periode van vijf jaar dataverzameling in windpark Borssele en start de periode van analyse. Ondertussen is in januari in opdracht van Wozep een nieuw meetnetwerk geplaatst, in windenergiegebied Doordewind, een toekomstig windpark in een heel ander deel van de Noordzee. Al die meetnetwerken helpen om antwoord te krijgen op verschillende onderzoeksvragen waarvan de belangrijkste luidt: is een windpark een geschikt leefgebied voor de bruinvis?
Voor het eerst individuele bruinvissen in de Nederlandse Noordzee gevolgd in pilotproject
Sinds 2023 loopt een pilotproject dat als doel heeft bruinvissen te zenderen. De pilot laat zien dat bruinvissen in het wild gevangen en gezenderd kunnen worden. Tijdens vier veldcampagnes (mei 2024-maart 2026) zijn in totaal vijf bruinvissen voorzien van een satellietzender. Met behulp van de aangebrachte zenders zijn voor het eerst in de Nederlandse Noordzee individuele bruinvissen gevolgd. Daarmee ontstaat een beter inzicht in verplaatsingen, gedrag en het gebruik van de Noordzee en aangrenzende wateren door bruinvissen
Nieuwe methodiek in ontwikkeling voor het inschatten van vleermuisslachtoffers door offshore windparken
Om de effecten van de uitrol van windenergie op zee op de ruige dwergvleermuis realistischer te kunnen inschatten zet Wozep sinds 2025 in op de ontwikkeling van een nieuwe methodiek. Die methodiek is allereerst gericht op het goed onderbouwd kunnen inschatten van verwachte aantallen aanvaringsslachtoffers. Op het moment wordt nog gebruik gemaakt van een expert judgement inschatting op basis van landgegevens. Een eerste verkenning naar de haalbaarheid van de toepassing van de methodiek is met positief resultaat afgerond. De methodiek kan naar verwachting meer inzicht geven in de impact van windenergie op zee op migrerende vleermuizen.
Ontwikkeling vogelmodellen: stand van zaken na één jaar
Sinds 2025 loopt er in opdracht van MONS en Wozep een 5-jarig onderzoeksproject naar de doorontwikkeling van modellen voor de inschatting van de effecten van offshore-windparken op kust- en zeevogels. Een consortium van onderzoekers van Wageningen Marine Research en Waardenburg Ecology richt zich voor dit project op het kwantificeren van vogelaanvaringen met turbines, de gevolgen van habitatverlies, en ecosysteemveranderingen. Daarbij nemen ze zowel het mogelijke effect van de transities op de Noordzee als de gevolgen van klimaatverandering mee in hun beschouwing. Hoe staat het met het project na één jaar onderzoek?