Ecological Effects of Offshore Wind Farm Decommissioning within the KEC Framework in the Netherlands
Op deze pagina vindt u een samenvatting van het onderzoek met uitleg over hoe de resultaten gebruikt worden. U kunt ook direct doorklikken naar het rapport:
Aanleiding
Vanaf 2030 bereiken de eerste Nederlandse offshore windparken het einde van hun technische levensduur, waarna volledige ontmanteling verplicht is onder het huidige beleid. Waar veel kennis beschikbaar is over de bouw- en gebruiksfase, is er een groot gebrek aan inzicht in de ecologische effecten van ontmanteling van een windpark op zee. Kennis over deze ecologische effecten van ontmanteling is essentieel voor gebruik in beleid, zowel in KEC-beoordelingen als in MER-procedures.
Dit stageonderzoek door een masterstudent Marine Sciences aan de Universiteit Utrecht, uitgevoerd binnen Wozep/KEC, analyseert deze kennislacunes via een literatuurstudie en interviews met overheid, markt, kennisinstellingen en experts. Het onderzoek beschrijft juridische kaders, technische ontmantelingsscenario’s, effecten op soortgroepen, internationale ervaringen en huidige onzekerheden rondom ontmanteling van offshore windparken, alle in de context van het KEC-raamwerk.
Resultaten
Hieronder volgen de belangrijkste bevindingen van het onderzoek.
- Ontmanteling is ecologisch relevant, maar weinig onderzocht
Ecologische effecten zijn meestal tijdelijk, maar kunnen lokaal aanzienlijk zijn. De effecten worden veroorzaakt door scheepvaart, bodemverstoring en onderwatergeluid; ze zijn kortdurend maar hebben potentieel significante impact. Praktijkgegevens ontbreken vrijwel volledig, waardoor onzekerheden over de effecten groot blijven. - Verlies van hard substraat is een structurele impact
Windparken fungeren gedurende de operationele fase als kunstmatige riffen. Bij volledige verwijdering verdwijnen deze habitats. Dit leidt tot verlies aan benthische gemeenschappen, lokale verschuivingen in voedselwebben en vermindering van schuil- en foerageerplekken voor vis. - Effecten op vogels en vleermuizen zijn vooral tijdelijk
Na ontmanteling verdwijnen aanvaringsrisico’s, maar tijdens de werkzaamheden treden verstoring door scheepvaart, licht en activiteit op. Onduidelijk is hoe snel deze soortgroepen, die gevoelig zijn voor habitatverandering, terugkeren naar het gebied. - Effecten op zeezoogdieren zijn kleiner dan bij de bouwfase
Tot nu toe is veel onderzoek gedaan naar heigeluid in de aanlegfase, dat grote impact op zeezoogdieren heeft. Het geluid dat geproduceerd wordt bij ontmanteling is van een andere orde. Hiervoor worden de verwijderingsmethoden vibreren of hydraulische extractie toegepast. De verwachting is dat dit ook geluidsimpact zal hebben, maar deze geluidsbronnen en de mate van geluidsimpact zijn nog onvoldoende onderzocht. - Grote kennis- en beleidslacunes
Er zijn weinig internationale praktijkdata, technieken zijn nog in ontwikkeling en er is onduidelijkheid over beleidsdoelen zoals volledige versus gedeeltelijke verwijdering. Bovendien ontbreekt een ecologisch referentiepunt die nodig is om effecten te duiden. - Ontmanteling ontbreekt in het huidige KEC-raamwerk
Het onderzoek maakt duidelijk dat ontmanteling structureel in KEC en MER moet worden opgenomen, inclusief worst-case aannames en regionale cumulatieve beoordeling.
Op basis van deze constateringen worden er een aantal aanbevelingen gedaan:
- Ontwikkel helder beleid voor volledige of gedeeltelijke verwijdering.
Bepaal criteria voor het al dan niet verwijderen van turbinepalen en stortsteen. Koppel dit aan een langetermijnvisie voor decommissioning voor de Noordzee, waarin regionale differentiatie mogelijk is. - Pas de mitigatiehiërarchie toe.
Vermijd effecten door bijvoorbeeld tijdsvensters in te stellen en buiten trek- en ruiperiodes ontmantelwerkzaamheden uit te voeren en beperk verstoring via scheepvaartreductie en lichtmanagement. - Zorg voor tijdige, doelgerichte monitoring.
Richt baseline-monitoring in vóór ontmanteling en meet tijdens en erna hoe snel ecosystemen herstellen en soorten het gebied weer gebruiken. Neem ecologische effecten cumulatief mee, dus ook ecologische effecten van andere activiteiten. - Integreer ontmanteling structureel in KEC en MER.
Gebruik voorlopig worst-case aannames voor duur, geluidsniveaus en ruimtelijke verstoring totdat praktijkgegevens beschikbaar komen. - Stimuleer gerichte kennisontwikkeling, met prioriteit voor:
o ecologische gevolgen van verwijderen of laten liggen van stortsteen inclusief terugkeer van soorten;
o herstelprocessen van bodemdieren;
o effecten op vis en voedselweb;
o cumulatieve effecten van meerdere ontmantelingen rond 2040.
Gebruik
Dit verkennende onderzoek laat zien dat, naast helder beleid voor volledige of gedeeltelijke verwijdering, praktijk-kennis t.a.v. decommissioning tot op heden ontbreekt. Omdat decommissioning van offshore windparken in Nederland tot op heden niet heeft plaatsgevonden, waren er tot nu toe voor Wozep geen concrete aanknopingspunten om dit binnen de scope van Wozep op te nemen en hier onderzoek naar te doen. Echter, nu de eerste offshore windparken einde levensduur naderen en de eerste praktische onderzoeksmogelijkheden zich voordoen, dient er een keuze te worden gemaakt over wie verantwoordelijk is voor onderzoek naar de kennisleemtes t.a.v. decommissioning.
Momenteel wordt er gewerkt aan het KEC 6.0. Daar waar er kennis is over de effecten van decommissioning zal er aandacht worden besteed aan deze effecten binnen de rapporten voor onderwatergeluid, vogels aanvaringen en vogels habitatverlies.
Daarnaast wordt binnen OSPAR momenteel gewerkt aan het ontwikkelen van een guidance voor een gezamenlijke benadering van het verwijderen van offshore wind installaties, welke richting kan geven aan monitoring en kennisontwikkeling.