Macro-avoidance of Seabirds: Key Findings from a Specialist Workshop

Wozep draagt door het Kader Ecologie en Cumulatie (KEC) bij aan het in cumulatie kwantificeren van ecologische effecten van windenergie op zee. Vanuit het KEC worden naast effectinschattingen voor aanvaringen van kust- en zeevogels met windturbines, ook inschattingen gemaakt voor het verlies van habitat. Habitatverlies ontstaat doordat sommige kust- en zeevogels de neiging hebben om minder aanwezig te zijn in of rond windparkgebieden dan buiten die gebieden (vermijding). We weten nog weinig van de onderliggende oorzakelijke factoren en mechanismen van dit gedrag. Een workshop met experts uit Nederland en België heeft daarin meer inzicht gegeven.

Aanleiding onderzoek

Om goede effectinschattingen te kunnen maken van habitatverlies door vermijding spelen habitatverliesmodellen een belangrijke rol. Daarvoor is veel kennis nodig. Er zijn echter nog veel kennisleemtes en onzekerheden rondom de werking van habitatverlies en het vermijden van windparken. Er worden verminderde dichtheden van enkele soorten kust- en zeevogels waargenomen in en rondom windparken, maar het is onduidelijk wat de drukfactor (zoals visuele verstoring, geluidsverstoring, etc.) is die deze verlaagde dichtheid veroorzaakt. Ook is onduidelijk of het één of een combinatie van drukfactoren betreft en of de drukfactoren een directe (zoals visueel) of een indirecte oorzaak kennen (via bijv. het aanbod van prooivissen). Om meer grip te krijgen op de bepalende factoren van deze vermijding heeft er een expertworkshop plaatsgevonden. De workshop bracht specialisten uit Nederland en België samen en had als doel een gedeeld begrip te ontwikkelen van de oorzakelijke factoren, mechanismen, kennislacunes en mogelijke mitigerende maatregelen met betrekking tot vermijdingsgedrag van kust- en zeevogels.

Resultaten

De resultaten van de workshop laten zien dat de experts visuele verstoring over het algemeen zien als de meest invloedrijke oorzakelijke factor voor verschillende soorten kust- en zeevogels als het gaat om vermijding, nauw gevolgd door veranderingen in voedselaanbod en veranderingen in habitatstructuur. Voor sommige duikende soorten komt ook geluidsverstoring naar voren als een belangrijke factor. Experts benadrukten consequent dat deze oorzakelijke factoren onderling samenhangen, waarbij meerdere verstoringen gelijktijdig optreden.

De experts identificeerden ook verschillende mechanismen die kunnen verklaren hoe een oorzakelijke factor tot vermijdingsgedrag kan leiden. Vaak genoemde mechanismen zijn onder andere verhoogde waakzaamheid, het maskeren van prooidetectie, veranderingen in prooiconcentratie en verschuivingen in prooisamenstelling.
De workshop heeft daarnaast een uitgebreid overzicht opgeleverd van lopend nationaal en internationaal onderzoek, met specifiek aandacht voor kansen om bestaande datasets te koppelen, monitoringprogramma’s te versterken en de samenwerking tussen ecologische en fysische disciplines te bevorderen. Dat biedt meer inzicht en grip op de processen die spelen bij habitatverlies.
De experts identificeerden verschillende cruciale kennislacunes, waaronder de invloed van kenmerken van offshore windparken (zoals turbinedichtheid, rotorbeweging en minimale tiphoogte), de ecologie en verspreiding van prooivissen, soortspecifieke reacties op zintuiglijke verstoringen en de energetische gevolgen van macro‑vermijding. Ook werkten de experts aan concrete stappen om deze prioritaire kennislacunes aan te pakken.
Tot slot genereerde de workshop een breed scala aan mogelijke mitigerende maatregelen, zoals het aanpassen van locaties van offshore windparken, aanpassingen in turbineontwerp, veranderingen in visserij- en scheepvaartactiviteiten en aanpassingen aan het onderwaterhabitat. Experts merkten op dat sommige maatregelen vermijding mogelijk kunnen verminderen, terwijl andere het risico lopen juist meer aantrekking tot windparken te creëren en daarmee het aanvaringsrisico met turbines te verhogen, wat de noodzaak van zorgvuldige evaluatie benadrukt.

Gebruik

Er is meer inzicht in de factoren die experts als meest waarschijnlijke verklaringen aanwijzen voor habitatverlies. Ook weten we beter wat de cruciale kennislacunes zijn en hoe deze mogelijk aangepakt kunnen worden. Wozep zal vooral gebruikmaken van deze inzichten voor toekomstige onderzoeksplannen in het veld. De kennis zal daarnaast bijdragen aan modelontwikkelingen die binnen Wozep plaatsvinden. Tot slot geeft de uitkomst van de workshop belangrijke informatie over lopende nationale en internationale onderzoeken