Onderzoek naar migratiepatronen over de Noordzee met behulp van radardata

Aanleiding van het onderzoek

In het voor- en najaar vindt er trek van grote aantallen (land)vogels plaats over de Noordzee. Hierbij zouden deze vogels in aanvaring kunnen komen met windparken op zee. Daarom wil Wozep meer inzicht krijgen in de trekpatronen van deze vogels. In opdracht van Wozep en het projectteam Start/ Stop heeft de Universiteit van Amsterdam hier tussen 2023 en 2025 onderzoek aan uitgevoerd met behulp van vogelradardata. Deze data zijn afkomstig van vogelradarsystemen die de afgelopen jaren door RWS zijn geplaatst op diverse locaties op de Noordzee (zie figuur 1). De verkregen inzichten zijn toegepast voor de verbetering van het vogeltrekvoorspellingsmodel. Dit model wordt gebruikt om tijdens massale nachtelijke vogeltrek de windparken op zee stil te zetten (Start/ Stop Maatregel).

Uitkomsten

De resultaten van het onderzoek laten zien dat de migratierichtingen en -snelheden grotendeels overeenkomstig zijn bij metingen op de verschillende locaties. In het voorjaar was de trekrichting vooral oostelijk. Dit suggereert dat de overheersende migratiebeweging in het voorjaar over de radarlocaties laat zien dat de vogeltrek beweging vooral komt vanuit het Verenigd Koninkrijk. In het najaar waren de richtingen over het algemeen zuidwestelijk, waarbij de vogels voornamelijk parallel aan de Nederlandse kust vlogen. Dit suggereert vooral trek van vogels naar het zuiden.
Er zijn wel verschillen gevonden in de timing van de trekpieken. De hoogste trekpieken zijn in het voorjaar gevonden tijdens een beperkt aantal nachten in maart en deze nachten zijn hetzelfde voor de verschillende locaties. Uit de data blijkt daarnaast dat de vogels net een paar uur eerder bij de ene radarlocatie dan bij de andere radarlocatie arriveren, wat je ook zou verwachten bij een doorlopende trek.
In het najaar is er meer spreiding in trek en ook in trekpieken tussen de locaties. De vogels hebben dan vooral tegenwind in plaats van wind mee, zoals in het voorjaar. Ze volgen daarom verschillende strategieën om hier mee om te gaan, resulterend in de waargenomen verschillen tussen meetlocaties.

Gebruik

Het onderzoek heeft geleid tot een beter inzicht in de trekpatronen over zee. De volgende stap is om meer inzicht te krijgen in soortspecifieke trekpatronen. Wozep gaat zich hier de komende jaren op richten.
Daarnaast zijn de uitkomsten gebruikt als input voor een nieuw vogeltrekvoorspellingsmodel, wat is opgeleverd aan het Start/ Stop project van RWS ZD. Dit draagt dus direct bij aan het verbeteren van de stilstandsvoorziening van windparken op zee bij pieken in nachtelijke vogeltrek.

Rapport: Bird migration directions and speeds of the North Sea basin (pdf, 1.4 MB)

En Time for barrier crossing nocturnal bird migration phenology of the North Sea (pdf, 1.4 MB)