Rate of encounter EMF

Introductie

De plannen voor de ontwikkeling van nieuwe windparken op de Noordzee de komende decennia zijn ambitieus. Daarbij zal ook het elektriciteitsnet op zee meegroeien. Elektrische stroomopwekking zorgt voor elektromagnetische velden (EMV), die effect kunnen hebben op bijvoorbeeld het foerageergedrag van mariene soorten. Er zijn nog veel kennisleemtes over de impact van elektromagnetische velden. Om beter inzicht te krijgen in de impact en omvang van deze EMV-effecten op de ecologie binnen een windpark, en om prioriteiten in het onderzoek te stellen, is Wozep een onderzoek gestart naar de trefkansen (‘encounter rate’) en de verwachte effecten van beschermde marine soorten. Het is een eerste stap in het EMV-onderzoek van Wozep. Witteveen + Bos heeft dit onderzoek uitgevoerd.

Aanleiding van het onderzoek

Voor het onderzoek naar het effect van de elektriciteitskabels op zee ligt de verantwoordelijkheid voor effecten van de exportkabels bij TenneT (Net op Zee); het effect van de kabels binnen het windpark (infield-kabels) is onderdeel van de scope van Wozep. Er is met name meer inzicht nodig in welke wettelijk beschermde soorten risico lopen op verstoring door EMV van infield-kabels inclusief een beter begrip van welke omstandigheden bijdrage aan de verstoring en beïnvloeding van deze soorten door EMV.
In dit onderzoek is door Witteveen + Bos specifiek gekeken naar deze potentiële effecten van infield-kabels op soorten in de Noordzee. Op basis van deze inzichten kan er een eerste prioritering van onderzoeksvragen m.b.t. ecologische effecten EMV die binnen de scope van Wozep vallen worden gemaakt.

Resultaten van het onderzoek

Witteveen + Bos heeft in dit onderzoek een eerste stap gedaan in het modelleren van de omvang en variabiliteit van EMV van infield-kabels, om zo de omstandigheden en ruimtelijke verdeling van EMV beter in beeld te krijgen. Vervolgens is hiermee een risicorangschikking uitgevoerd voor soorten die beschermd zijn onder de Wet Milieu en Ruimtelijke Ordening, Natura 2000 en/of OSPAR. Deze rangschikking is gebaseerd op een literatuuronderzoek, waarbij elke soort is beoordeeld op zijn gevoeligheid voor EMV, levenscycluskenmerken en verwachte frequentie van blootstelling.
Resultaten tonen aan dat het elektromagnetische veld (EMV) rondom kabels wordt beïnvloed door de hoeveelheid stroom, de afstand tot de kabel, het kabelontwerp en de begravingsdiepte. Nieuwere windparken, met hogere spanningen en grotere turbines, produceren over het algemeen grotere stroomsterkte en een grotere elektromagnetische veldsterkte. Vanuit deze kennis is vervolgens een risicobepaling gedaan op de voor beleid relevante soorten. Deze risicobeoordeling laat zien dat voor benthos de platte oester (Ostrea edulis) de hoogste risicoscore heeft maar ook Sabellaria een aandachtsoort is. Voor migrerende vissen is dit de zeeprik (Petromyzon marinus). Bij kraakbeenvissen lopen de stekelrog (Raja clavata) en de gevlekte rog (Raja montagui) het grootste risico, en bij zeezoogdieren is dit de bruinvis (Phocoena phocoena).

Gebruik van het onderzoek

Nu er meer duidelijkheid is voor welke soorten er een bepaald risico is en hoe EMV zich in een windpark opbouwt en verspreidt, is per soort een geografische risico-inschatting noodzakelijk; soorten houden zich immers niet aan de grenzen van windparken. Ook is aangegeven dat voor een betere modelmatige inschatting meer kennis nodig is over de verdraaiing van kabels. Hierover lopen gesprekken met kavelbesluiten om deze informatie toegankelijk te maken. Zo kan de prioritering en de onderzoekslijn voor EMV binnen Wozep verder bepaald worden.
In een vervolgonderzoek zullen de velden van het elektriciteitsnet op zee op Noordzee-schaal moeten worden gemodelleerd, waarbij wordt gekeken naar de soorten die volgens dit onderzoek aan risico onderhevig zijn. Hierbij zal samengewerkt worden met het onderzoek dat gedaan wordt binnen het programma Net op Zee, dat naar de ecologische effecten van exportkabels kijkt.