Nieuwe aanpak risicomanagement voor scheepvaartveiligheid

Waarom een nieuwe aanpak

Het OvV-rapport ‘Schipperen met de ruimte’ (2024) (pdf, 10 MB) heeft geleid tot aanpassing van het scheepvaartveiligheidsbeleid op de Noordzee. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft besloten om een risicomanagementproces door te voeren. Dit is bedoeld om beter te kunnen afwegen of de risico’s voldoende gedekt zijn en of aanvullende maatregelen nodig zijn. Het risicomanagementproces maakt het mogelijk om risico’s structureel te beoordelen en inzicht te verkrijgen in de effectiviteit van de maatregelen.

'De ruimte voor scheepvaart op de Noordzee neemt af en die trend zal gezien de energietransitie doorzetten. Het is zaak vooruit te kijken en te achterhalen hoe de risico’s voor de scheepvaart beheersbaar blijven in een toekomst met minder ruimte en extremere (weers)omstandigheden. Daarom hebben we samen met Rijkswaterstaat en MARIN een omvangrijke scenariostudie gedaan naar risico-ontwikkeling op de Noordzee tot 2050. De eerste resultaten worden naar verwachting volgend kwartaal gepubliceerd.'

Asher Boersma-Willkomm

Conclusies MOSWOZ ondersteunen nieuwe aanpak

Het beleidsadvies (pdf, 1.5 MB) en de verdiepingsnota (pdf, 2.6 MB) van MOSWOZ sluiten aan bij het OvV-rapport en de nieuwe aanpak. Door de bouw van nieuwe windparken nemen de risico’s voor de scheepvaart toe. Volgens het beleidsadvies lijken de huidige veiligheidsmaatregelen niet voldoende om te kunnen inspelen op deze toename en op nieuwe risico’s. Daarom moet het risicomanagement toekomstbestendiger worden.

Wat is risicomanagement?

Risicomanagement is de manier waarop een organisatie onzekerheden herkent, onderzoekt en aanpakt. Goed risicomanagement helpt om schadelijke gevolgen te voorkomen en tegen te gaan. Het directoraat-generaal Luchtvaart en Maritieme zaken (onderdeel van IenW) heeft daarom een handleiding risicomanagement voor de Noordzee gemaakt op basis van een internationale standaard (ISO 31000). Het risicomanagementproces wordt ontwikkeld met behulp van deze handleiding.

'Rijkswaterstaat en het directoraat-generaal Luchtvaart en Maritieme zaken van IenW deden op het gebied risicoanalyse en -behandeling al veel dingen goed, maar nu hebben we een coherenter raamwerk om de cyclus gestructureerd te doorlopen. In dit raamwerk komt bovendien het inhoudelijke en politiek-bestuurlijke beter samen, zodat we als ministerie meer grip krijgen.'

Asher Boersma-Willkomm

Betekenis voor MOSWOZ

De aanpassing van het scheepvaartveiligheidsbeleid betekent dat ook MOSWOZ een nieuwe weg inslaat. Van Son: ‘Het blijft een onderzoeksprogramma, maar we hanteren een structurelere benadering gericht op scheepvaartveiligheid als geheel. Daarbij benutten we de handleiding van DGLM om onderzoek en monitoring af te stemmen op het nieuwe scheepvaartveiligheidsbeleid. Dit helpt ons om Rijkswaterstaat, DGLM en de Kustwacht goed te adviseren.’

Beoordelingscriteria voor ruimtelijke ordening Noordzee

MOSWOZ en DGLM ontwikkelen beoordelingscriteria voor ruimtelijke ordening op de Noordzee, gericht op scheepvaartveiligheid. Deze criteria ontbraken tot nu toe, maar zijn essentieel om de veiligheidsrisico’s van scheepvaart in en rondom windparken te beperken. Bij de ontwikkeling wordt onder meer gekeken naar de toekomstige vloot en weersomstandigheden.

Meer zichtbaarheid

Van Son denkt dat ook stakeholders de aanpassing van het scheepvaartveiligheidsbeleid gaan merken. ‘Wij gaan meer mensen bereiken, zodat MOSWOZ zichtbaarder wordt. Dit doen we onder meer door ‘MOSWOZ on Tour’. Daarmee willen we de juiste kennis op het juiste moment delen met de juiste personen. En dat is weer goed voor de scheepvaartveiligheid.’