Proefschrift: Shifting sand - benthos-sediment interactions in coastal ecosystems
De kustlijn is constant in beweging. Deze dynamiek kan deels onder controle gehouden worden door het aanbrengen van zand aan op het strand of voor de kust onder water. Maar wat gebeurt er met het leven op de zeebodem wanneer zulke “zandsuppleties” aangebracht worden?
De ongewervelde dieren die in en op de zeebodem leven, de zogenaamde benthos, vervullen belangrijke rollen in kustecosystemen zoals de Waddenzee. Hun voorkomen is nauw verbonden met de sedimentsamenstelling van de zeebodem. Maar de relatie is tweezijdig: de dieren zijn niet slechts passieve bewoners, ze kunnen zelf ook actief het sediment beïnvloeden.
Hoe gevoelig zijn soorten eigenlijk voor veranderingen in sedimentsamenstelling? En wat gebeurt er als ze naast een verandering in bodemtype extra stress ervaren, zoals een hittegolf? Hier leren we dat de meeste bodemdieren vrij generalistisch zijn in hun sedimentvoorkeur. Toch lijkt de bodem op veel plekken zandiger dan wat optimaal zou zijn. Voor een soort als de platte slijkgaper betekent een zandiger sediment een lagere overlevingskans omdat ze zich minder goed kunnen bewegen. En in hoeverre kan de benthos het horizontale en verticale transport van sedimentdeeltjes beïnvloeden? Dode lege schelpen blijken een grote invloed hebben op zandtransport. Ten slotte zagen we dat bodemdieren met hun graaf- en eetgedrag fijne slikdeeltjes gemakkelijker naar diepere bodemlagen brengen dan grove zandkorrels.
Dit proefschrift belicht de sterke wisselwerking tussen sediment en bodemdieren. Bij het beheren van het zand op onze kusten, is het daarom belangrijk dat we ook de levende basis van het kustecosysteem niet vergeten.
Download het proefschrift: Shifting sand - benthos-sediment interactions in coastal ecosystems (pdf 15,5 Mb).
Auteur: Tjitske Kooistra
Datum: 26 juni 2026
Universiteit: Universiteit Utrecht
Bron: Universiteit Utrecht / Waddenacademie
