Mariene Strategie deel 1, milieutoestand
Mariene Strategie deel 1 bevat de beoordeling van de huidige toestand van het mariene milieu, beschrijft de (gewenste) goede milieutoestand, en stelt milieudoelen vast als de huidige toestand van het milieu nog niet goed is. De milieutoestand wordt beschreven aan de hand van elf kwalitatief beschrijvende elementen (descriptoren), zoals neergelegd in bijlage 1 van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM). Op deze manier vormt de Mariene Strategie deel 1 het ecologisch kader waarbinnen we de Noordzee op een duurzame manier kunnen gebruiken, zonder de natuur te schaden, en waarbij we rekening houden met de internationale en Europese regels.
De geactualiseerde Mariene Strategie deel 1 is in december 2025 door het kabinet vastgesteld.
Milieutoestand van de Noordzee
Als gevolg van ingezet beleid is er op verschillende vlakken vooruitgang zichtbaar in de toestand van het mariene milieu. Zo neemt bijvoorbeeld de hoeveelheid zwerfafval gestaag af, en in mindere mate geldt hetzelfde voor bepaalde verontreinigende stoffen. Ook lijkt beleid rond ballastwater en schelpdiertransport vruchten af te werpen. Voor een deel van de maatregelen is het nog te vroeg om te kunnen bepalen of ze het gewenste effect hebben.
Met sommige soorten gaat het goed, zoals de grijze zeehond, vogelsoorten die in de waterkolom foerageren, en met een aantal vispopulaties. Ook voldoen verontreinigende stoffen in visproducten aan de drempelwaarden. Toch blijkt uit de beoordelingen dat er voor het grootste deel van de beoordeelde soorten en alle habitats geen sprake is van een goede milieutoestand. Door intensief gebruik van de Noordzee blijft de druk op het ecosysteem hoog.
Besluitvorming
De bewindspersoon van Infrastructuur en Waterstaat (IenW) is verantwoordelijk voor de voorbereiding van de Mariene Strategie voor het Nederlandse deel van de Noordzee en voor een tijdige en correcte uitwerking ervan in de Nederlandse wet- en regelgeving.
Zoals in de Omgevingswet is bepaald, stelt de de minister van IenW de mariene strategie deel 1 in overeenstemming met de minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) vast, vanwege diens verantwoordelijkheid voor de beleidsterreinen biodiversiteit, natuur en visserij. De ministerraad stelt de Mariene Strategie vast.
De Mariene Strategie raakt aan veel onderwerpen waarvan de ontwikkeling en besluitvorming om nauwe samenwerking vraagt tussen verschillende ministeries, te weten:
- LVVN vanuit de implementatie van onder andere Natura2000 op zee, de Natuurherstelverordening, biodiversiteit en duurzame visserij;
- Klimaat en Groene Groei vanuit de verantwoordelijkheid voor ambities ten aanzien van duurzame energieproductie en efficiënte benutting van aardgas- en aardolievoorraden;
- Defensie voor de defensiegebieden en activiteiten op zee;
- IenW zelf vanuit haar medeverantwoordelijkheid voor onder andere de verontreiniging vanaf het land, scheepvaart en ook als verantwoordelijke voor zandwinning en suppletie ten behoeve van de kustbescherming, ophoogzand voor op het land en het tegengaan van overstromingsrisico’s. Daarbij is Rijkswaterstaat Zee en Delta de functioneel beheerder van de Noordzee.
In het Interdepartementale Directeuren Overleg Noordzee (IDON) stemmen de ministeries zowel op strategisch beleidsniveau als op hoofdlijnen van de uitvoering de KRM-producten af. Op die manier wordt invulling gegeven aan de centrale opgave in het Programma Noordzee 2022–2027: het vinden van de juiste maatschappelijke balans in de ruimtelijke ontwikkeling van de Noordzee binnen de randvoorwaarden van een gezond ecosysteem.
Ook het Noordzeeoverleg heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van de Mariene Strategie deel 1 2024-2030. Als kernbeslissing ten aanzien van de Noordzee heeft dit overleg op verschillende momenten de gelegenheid gekregen om mee te denken.